Zamiast tworzyć mur przystąp do mediacji

Dla wielu z Nas sprawa karana kojarzy się z sądem, skazaniem, a co za tym idzie także z więzieniem. Mało kto wie, że scenariusz może wyglądać zupełnie inaczej! Polskie prawo karne przewiduje instytucję mediacji, która w wielu przypadkach okazuje się doskonałym sposobem na zażegnanie konfliktu pomiędzy stronami procesu.

Na wstępnie należy wskazać, iż mediacja jest sposobem na dobrowolne rozwiązanie konfliktu karnego, który powstał pomiędzy sprawcą a pokrzywdzonym z powodu popełnienia przestępstwa. Mediacja daje pokrzywdzonemu możliwość aktywnego udziału w prowadzonym postępowaniu i wyrażenia swojego zdania, sprawcy zaś pozwala na pojednanie się z pokrzywdzonym.

Dla pokrzywdzonego mediacja jest szansą na:

  • czynne dochodzenie swoich praw,

  • szybkie uzgodnienie satysfakcjonującego go sposobu naprawienia szkody materialnej i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę moralną,

  • wyrażenie swoich problemów i uczuć, odreagowania emocji,

  • wyzbycie się lęku przed przestępstwem i przestępcą,

  • przywrócenie poczucia bezpieczeństwa i zaufania do społeczeństwa,

  • poznanie i zrozumienie motywów działania sprawcy.

Sprawcy przestępstwa mediacja daje możliwość:

  • przyjęcia na siebie odpowiedzialności za popełniony czyn,

  • przeproszenia i wyrażenia skruchy,

  • zrozumienia, że wyrządził krzywdę konkretnej osobie,

  • wytłumaczenia swojego postępowania,

  • pojednania się z pokrzywdzonym.

Mediacja prowadzona jest w ramach postępowania karnego.

Co do zasady nie ma ograniczeń co do rodzaju spraw, w których mediacja może być przeprowadzona. Jest ona także dopuszczalna w sprawach z oskarżenia prywatnego.

W każdym przypadku o wyniku postępowania karnego ostatecznie zadecyduje sąd, jest on jednak zobowiązany do tego, aby rozstrzygając sprawę brać pod uwagę pozytywne zakończenie mediacji.

Mediacja ma pomóc porozumieć się pokrzywdzonemu i sprawcy przestępstwa, dlatego jej przeprowadzenie nie jest możliwe bez ich udziału. Zgoda pokrzywdzonego oraz sprawcy przestępstwa jest konieczna, aby przeprowadzić mediację.

Mediacja jest zatem dobrowolna – strony mogą się na nią nie zgodzić, a także mogą w dowolnym momencie i bez podania przyczyny z niej zrezygnować bez żadnych negatywnych skutków.

Kim jest mediator?

Mediator jest osobą kompetentną i fachową, ma obowiązek być bezstronny i traktować strony równo, a więc w ten sam sposób. Powinien także czuwać nad tym, aby strony traktowały się nawzajem z szacunkiem i godnością. W przypadku wątpliwości, co do jego bezstronności i obiektywizmu, można zwrócić się o jego zmianę.

Wykaz mediatorów uprawnionych do prowadzenia postępowania mediacyjnego prowadzi prezes każdego sądu okręgowego.

Jak przebiega mediacja?

Gdy mediator otrzyma postanowienie sądu lub prokuratora kontaktuje się ze sprawcą przestępstwa. Jeżeli sprawca wyrazi zgodę na przeprowadzenie mediacji, mediator spotyka się także z pokrzywdzonym. Podczas rozmowy mediator udziela informacji i wyjaśnień jak mediacja będzie przebiegała oraz jakie uprawnienia będą stronom przysługiwać w jej trakcie. To strony, a nie mediator decydują na jakich warunkach ma dojść do spotkania, podczas którego mediator będzie pomagał im w  ustaleniu treści ugody.

Mediacja może odbyć się:

  • bezpośrednio, czyli podczas spotkania stron „twarzą w twarz” w obecności mediatora

  • a gdy spotkanie takie nie jest możliwe, mediator może działać jak pośrednik. W takim wypadku mediator spotyka się z każdą ze stron na osobności i przekazuje im wzajemne propozycje i oczekiwania co do możliwej ugody (mediacja pośrednia)

Spotkanie mediacyjne przebiega w nieformalnej atmosferze. Strony  są jego gospodarzami i mogą podczas niego swobodnie się wypowiadać. Zadaniem mediatora jest czuwanie nad przebiegiem spotkania i w razie potrzeby służenie stronom pomocą.

Należy pamiętać, że mediacja jest poufna. To, co zostanie podczas mediacji powiedziane nie powinno stanowić dowodu w sprawie, a udział sprawcy przestępstwa w mediacji nie jest równoznaczny z przyznaniem się do winy. Mediacja nie jest także okazaniem słabości przez pokrzywdzonego, a wręcz odwrotnie – wyrazem chęci czynnego uczestnictwa w podejmowaniu decyzji, które go dotyczą. Sprawozdanie z przeprowadzonej mediacji nie może ujawniać przebiegu spotkania mediacyjnego.

W jaki sposób może zakończyć się mediacja?

Mediacja może zakończyć się zawarciem wspólnie wypracowanej ugody albo jej brakiem.

Mediator ma obowiązek przekazać organowi, który skierował sprawę do mediacji pisemne sprawozdanie z wyników postępowania mediacyjnego.

Czym jest ugoda?

To porozumienie zawarte pomiędzy pokrzywdzonym i sprawcą przestępstwa.

Ugoda jest sporządzana na piśmie, przy pomocy mediatora i uwzględnia zdanie obydwu stron. Mediator nie przedstawia gotowej ugody, ale pomaga ustalić jej treść i zakres oraz dba o to, by była zgodna z prawem. Strony mogą same wypracować porozumienie i zaakceptować wszystkie jego warunki. Jeżeli strony nie wypracują porozumienia, sprawa wraca do sądu, prokuratury lub na policję. Jeżeli ugoda zostanie zawarta mediator wraz ze sprawozdaniem z przeprowadzonej mediacji niezwłocznie przedstawi ją odpowiedniemu organowi.

Jakie skutki wywołuje ugoda mediacyjna?

Zawarta w wyniku mediacji ugoda nie kończy postępowania karnego. W sprawie z oskarżenia publicznego ugoda zawarta przed mediatorem jest dokumentem zawierającym zgodne deklaracje stron co do sposobu zakończenia sprawy. Nie ma ona mocy prawnej, stąd też w sprawie takiej musi zostać wydany wyrok. Sąd bierze jednak pod uwagę treść ugody mediacyjnej przy rozstrzygnięciu sprawy, co może skutkować dla sprawcy: uwzględnieniem wniosku oskarżonego o dobrowolne poddanie się karze, uznaniem faktu zawarcia ugody jako okoliczności łagodzącej przy wymiarze kary, nadzwyczajnym złagodzeniem kary, odstąpieniem od wymierzenia kary, a nawet od obligatoryjnego orzeczenia środka karnego we wszystkich wskazanych w ustawie przypadkach.

W sprawie z oskarżenia prywatnego mediacja może być alternatywą obowiązkowego posiedzenia pojednawczego prowadzonego przez sąd przed rozprawą główną.

Oznacza to, że ugoda zawarta podczas mediacji nie zastępuje wyroku sądu ani nie jest dla sądu wiążąca.

Ile kosztuje mediacja?

Koszty mediacji (wynagrodzenie mediatora i zwrot wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji) ponosi Skarb Państwa.

 

Podsumowując mediacja jest jednym z dobrowolnych sposobów rozwiązywania konfliktów. Daje możliwość nawiązania dialogu pomiędzy równymi stronami, wyjaśnienia spornych kwestii i nawiązania porozumienia. Mediacja prowadzona jest przez bezstronnego i neutralnego mediatora. Postępowanie mediacyjne jest poufne. Dzięki zawarciu ugody można przyspieszyć postępowanie oraz zaoszczędzić koszty. Przystąpienie do mediacji nie wiąże się z obowiązkiem zawarcia ugody.

Zalety mediacji:
  • krótszy czas prowadzonego postępowania
  • mniejszy stres związany z uczestnictwem w postępowaniu karnym
  • ograniczenie negatywnych skutków przestępstwa
  • trwałe zakończenie konfliktu możliwość powrotu do „normalnego” życia
  • oszczędność kosztów – koszty postępowania mediacyjnego zawsze ponosi państwo

 

Aleksandra Milanowicz

USPP WPiA UKSW

facebook.com/UniwersyteckaStudenckaPoradniaPrawnaUksw

7 komentarzy o “Zamiast tworzyć mur przystąp do mediacji

  • 28 marca 2018 at 19:23
    Permalink

    Za dużo u nas pieniaczy na mediacje 🙂

    Reply
  • 28 marca 2018 at 19:51
    Permalink

    a czy mogę prosić o medjacje sam z siebie?
    ja jesem oskarzony o pobicie i wolalbym nie byc skazany ale nikt mi nie propionowal zebym poszedl na medjacje.

    Reply
  • 28 marca 2018 at 20:12
    Permalink

    @Paweł zgłoś się do poradni;) adres fanpage na końcu art 😀

    Reply
  • 28 marca 2018 at 20:13
    Permalink

    Zawsze lepiej ponegocjować niż szarpać się przez sądy 😛 Tylko jeszcze nie wszyscy do tego doszli…

    Reply
  • 28 marca 2018 at 22:02
    Permalink

    Po przeczytaniu tego artykułu dochodzę do wniosku ze w tv zamiast gadać bzdury o polityce to powinni ludzi o takich rzeczach informować. Ja do tej pory to nawet nie wiedziałem ze coś takiego istnieje.

    Reply
  • 28 marca 2018 at 22:41
    Permalink

    Świetny tekst!! fajnie że publikujecie tu takie rzeczy!! można się czegoś sensownego dowiedzieć, oby tak dalej!!

    Reply
  • 29 marca 2018 at 15:38
    Permalink

    Ja byłem na mediacji i bardzzo sie ciesze bo dogadałem się z gościem i skonczyło się na grzywnie.
    tego pani nie napisala ale uwga to troche trwa i nie jest tak hop siup ale warto.
    ja polecam isc na mediacje

    Reply

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.